سيد جعفر سجادى
1268
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )
ارتباط آنها با مفهوم انسان و يكى ديگر ارتباط آنها با مفهوم كاتب و كتابت . ارتباط ميان مصاديق را با انسان عقد وضع گويند و ارتباط آنها را با مفهوم كاتب عقد حمل گويند . ( از كشاف ص 953 - دستور ج 2 ص 332 ) . عُقدَتان - ( اصطلاح نجومى ) عقدة - الرأس و عقدة الذنب رأس دلالت بر سعود كند و ذنب دلالت بر نحوس يكى از آن دو رأس التنين و ديگرى رأس الذنب است و آنها را حركاتى بود و بر حوادث و امورى دلالت نمايند . ( از رسالهء نجوميه رساله سوم اخوان ص 93 چاپ مصر 1347 و رجوع به مدار ماه شود ) . در رسالهء دوازدهم اخوان آمده است كه نام دو ستاره بود كه يكى را راقص و آن دگر را ذنب نامند . سعادات و نحوسات كواكب از ناحيهء آنها است . از رسائل اخوان رساله 12 از جسمانيات ص 11 العُقدَةُ الجُنوبيَّه - ( نجومى ) مجاز - الجنوب را گويند ( عقده بضم عين ) رجوع به جو زهر شود . العُقدَةُ الشَّماليَّه - ( نجومى ) رجوع به جو زهر و رجوع به رأس شود . عُقدَةُ النّازِلَه - ( نجومى ) صورتى بود كه سيارهء فلك البروج در آن واقع است و هر گاه سيارهء در عقدة النازله باشد غارب گويند . عَقدِ فاسِد - ( اصطلاح فقهى ) . عقدى كه فاسد بوده قابل تصحيح نيست بلكه محتاج است به عقد جديدى بنا بر اين وقتى عقد اجاره بسبب عدم تعيين اجرت يا منافع فاسد باشد تعيين بعدى بدون عقد جديدى آن را صحيح نخواهد نمود . ( كليات حقوقى ص 139 ) عَقد و إيقاع - ( اصطلاح فقهى ) . اگر ترتب اثر بر جملهء انشائى منوط بصدور جمله ديگرى از شخص ديگر باشد آن را عقد گويند و الا ايقاع يا اذن خواهد بود . اين ضابطه براى تميز بين عقد و ايقاع اگر چه غالبا مطرد است مع الوصف در عقد يا ايقاع بودن بعضى موضوعات مثل جعاله و وديعه و وصيت اختلاف شده است . و شايد منشأ اختلاف اين باشد كه قبول لفظى در اين موضوعات معتبر است يا اينكه قبول فعلى و هر امرى كه دلالت بر رضايت كند در آنها كافى است . چنان كه در همه موضوعات به همين منوال است . عقد يا ايقاع بودن معامله ندرة مثمر ثمر است مثلا وديعه امانت مالكى است پس اگر عقد باشد عقد جائزى خواهد بود و به اين لحاظ ودعى يعنى شخصى كه امانت به او سپرده شده ميتواند آن را حال كند در اين صورت امانت مالكى بامانت شرعى منقلب مىشود اما اگر ايقاع باشد مجرد اذنى بوده و ودعى حق حال آن را نخواهد داشت بلكه بامانت مالكى باقى ميماند تا وقتى كه مالك آن را مسترد كرده يا ودعى آن را رد نمايد بهر حال بحث در آن بيفايده است . ( كليات حقوقى ص 26 ) عَقرَب - ( اصطلاح هيوى و نجومى )